Gốm men màu tam sắc – phải nói rõ đây là một mảng loang màu đặc sắc nhất trong dải màu gốm Việt thiên biến vạn hóa không ngừng qua từng thời kỳ. Từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX, với sự quá trình phát triển của gốm hoa lam và sự vắng bóng của gốm hoa nâu, gốm men ngọc. Gốm tam sắc xuất hiện như một cách thức mới trong nghệ thuật gốm Việt Nam. Mang đến sự độc đáo và đẹp mắt cho nghệ thuật gốm trong lịch sử phát triển của nó. Hãy cùng Không Gian Gốm tìm hiểu sâu xa về hành trình phát triển của loại gốm đặc biệt này nhé!
Gốm Men Màu Tam Sắc – những nét phác họa chân thật
Phải nói một cách công tâm, gốm tam sắc quả đúng là dòng sản phẩm đặc biệt trong suốt hành trình phát triển của gốm Việt ta. Được chế tác chủ yếu tại làng gốm Bát Tràng – Hà Nội, trong thế kỷ XVI và XVII. Sản phẩm đặc sắc thông qua việc sử dụng ba màu men chính là xanh lá cây, nâu đỏ và trắng ngà để trang trí. màu men được áp dụng thông qua phương pháp đặc trưng: men trắng ngà được tráng lên toàn bộ bề mặt tác phẩm. Trong khi men xanh lá cây và nâu đỏ được tạo thành từ ô xít đồng và ô xít sắt.
Trong quá trình nung ba màu men tạo ra hiệu ứng độ đậm nhạt và ánh sáng. Làm cho sản phẩm trở nên rất độc đáo. Gốm men màu tam sắc thuộc dạng gốm men lửa cao và thường chỉ trải qua quá trình nung một lần qua lửa. Điều này làm nổi bật đặc điểm nghệ thuật gốm châu Á. Gốm tam sắc Việt đa phần là đồ phục vụ cho không gian thờ cúng như lư hương, chân đèn, chân đế, nậm rượu, tượng nghê … . Với phong cách tạo dáng và trang trí truyền thống chạm đắp nổi cùng thời và phong cách riêng biệt.
Xem thêm: Dấu ấn gốm Việt: Gốm Hoa Lam
Gốm Tam Sắc – những nét chấm phá đặc sắc
Nói về gốm tam sắc là sẽ nói về những đặc sắc và nổi bật trong phong cách chế tác và trang trí, những thượng thừa về mặt kỹ thuật chuyên môn.
Kỹ thuật chế tác, tạo hình
Sự xuất sắc của người nghệ nhân làm gốm men màu tam sắc thể hiện qua việc tạo ra các thể phụ phức tạp. Song vẫn giữ được sự hài hòa của bức tranh tổng thể. Các chi tiết rối rắm không làm mất đi sự đồng nhất của chủ thể. Từ đó, loạt các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc ra đời. Cân đối và mỹ quan thuần túy. Phong cách này không chỉ thể hiện sự thành thạo trong việc sử dụng kỹ thuật in khuôn. Và chế tác bằng tay với sự độc đáo quý hiếm. Tạo nên những sản phẩm độc lạ mang đạm trị nghệ thuật văn hóa dân tộc.
Kỹ thuật trang trí
Gốm men màu tam sắc nổi bật với sự kết hợp tinh tế giữa các kỹ thuật nghệ thuật trang trí như chạm nổi, dán, và gắn họa tiết. Cùng với đó là bước tiến của kỹ thuật tô màu men. Đặc biệt, sự phối hợp giữa ba màu men giản dị – men nâu, men lá cây, và men trắng ngà. Được thực hiện một cách tinh tế và vô cùng tương thích. Tạo nên một tổng thể lộng lẫy và hấp dẫn như một tác phẩm nghệ thuật cao cấp.
Họa tiết trang trí trên gốm tam sắc lúc bấy giờ đa phần đều được chạm nổi hoặc đắp nổi. Vẫn là những hình ảnh quen thuộc và gần gũi. Như: hình ảnh hoa sen, hoa cúc, rồng, phượng, các hoa văn hình học như nan bánh xe, ,… . Điểm nổi bật nằm ở sự cách điệu đầy tính nghệ thuật để tạo thành những mô típ độc đáo trong các hình dạng. Như hình tròn, lá đề, dải đồ án to nhỏ. Sự bố trí khéo léo trên sản phẩm chính giúp các họa tiết này hỗ trợ lẫn nhau. Tạo ra sự cân đối và thăng hoa trong thiết kế.
Xem thêm: Dấu ấn gốm Việt: Gốm Hoa Nâu.
Gốm Men Màu Tam Sắc – Những mảng màu nổi bật khác
Không chỉ dừng lại ở việc xuất hiện trên sản phẩm gốm sứ gia dụng. Gốm tam sắc hiện diện trong cuộc sống thường nhật của người dân. Thông qua các công trình kiến trúc đặc sắc.
Điều đặc biệt là sự sáng tạo trong việc áp dụng họa tiết in mỏng. Mô phỏng theo dải phướn của vải treo trong các đình chùa Việt Nam. Tuy nhiên, khác biệt độc đáo là các dải này được gắn vắt qua phần cổ của sản phẩm, với một đầu gắn ở chân và đầu kia gắn ở miệng. Cách bố trí này tạo nên không gian hư ảo, với các dải hoa văn mỏng uốn cong như cánh sen. Mang đến sự linh hoạt và sự độc đáo đặc biệt cho từng sản phẩm. Do việc làm thủ công từng sản phẩm, kích thước, chiều cao. Và họa tiết của các dải hoa văn đều linh hoạt. Tạo ra sự độc đáo trong từng chiếc lư hương mà không có hai chiếc nào giống nhau.
Gốm Tam Sắc trong bức tranh tổng thể
Tổng kết, trong một bức tranh tổng thể, tuy không quá nổi trội như gốm hoa lam, gốm hoa nâu, cũng không quá đặc sắc như gốm men ngọc. Gốm men màu tam sắc vẫn là một nét vẽ không thể thiếu trong hành trình phát triển đầy rực rỡ của gốm Việt.
Gốm men màu tam sắc không chỉ là một loại đồ gốm độc đáo mà còn là sự kết hợp tinh tế và khai thác tối đa nghệ thuật điêu khắc. Với sự hoàn thiện của men màu, đưa nghệ thuật gốm Việt Nam lên một tầm cao mới.
Xem thêm: Lưu ý những điều sau khi chọn vật phẩm phong thủy mang may mắn, tài lộc.
