Gốm nghệ thuật là một trong những phát minh quan trọng của ông cha ta, đã tồn tại hàng ngàn năm và gắn bó mật thiết với đời sống, sinh hoạt của người dân Việt Nam. Với đôi bàn tay khéo léo và sự sáng tạo không ngừng của các nghệ nhân, gốm đã trở thành một loại hình nghệ thuật mang đậm tính dân gian và bản sắc văn hóa sâu sắc. Ở Việt Nam, có rất nhiều làng gốm nổi tiếng vẫn giữ được những nét truyền thống của nghệ thuật gốm, tồn tại suốt hàng ngàn năm. Để giúp quý vị hiểu thêm về những làng gốm Việt Nam cũng như có cái nhìn sâu sắc hơn về đồ gốm, Không Gian Gốm sẽ giới thiệu đến mọi người các làng nghề gốm sứ nổi tiếng tại Việt Nam.

Làng gốm Bát Tràng

Làng gốm Bát Tràng nằm bên bờ sông Hồng, thuộc xã Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội, cách trung tâm Hà Nội hơn 10km về phía Đông Nam. Vị trí giữa những gò đất sét cao và dòng sông Hồng tạo điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất gốm. Với hơn 500 năm lịch sử, làng Bát Tràng đã trải qua nhiều biến động và phát triển, trở thành một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng nhất về gốm sứ.

Sản phẩm gốm sứ Bát Tràng chủ yếu được sản xuất theo lối thủ công truyền thống, với hơn 600 cơ sở sản xuất hiện nay. Bề dày lịch sử đã hun đúc nên một nền văn hóa phong phú, làm cho các sản phẩm gốm Bát Tràng luôn được tin yêu và lựa chọn bởi nhiều người.

Làng Gốm Lái Thiêu – Bình Dương

Các làng nghề gốm sứ Việt Nam không thể thiếu làng gốm Lái Thiêu kế thừa tinh hoa từ gốm Cây Mai, nổi tiếng với các sản phẩm gốm gia dụng và mỹ nghệ chất lượng. Nếu chưa biết đến làng nghề gốm nổi tiếng này, bạn nhất định nên ghé thăm Lái Thiêu một lần. Gốm Lái Thiêu được biết đến với các sản phẩm gốm sứ mỹ nghệ và đồ gia dụng mang đậm hình ảnh quê hương, gắn liền với quan điểm sống của người xưa. Vì vậy, gốm Lái Thiêu còn được gọi là “Gốm gà gốm lợn”.

Tuy nhiên, nét xưa cũ của làng gốm Lái Thiêu đã dần phai nhạt, nhường chỗ cho sự phát triển mạnh mẽ theo quy mô công nghiệp hóa và xu hướng thị trường. Điều này thật đáng tiếc cho một nét văn hóa truyền thống trong nghệ thuật làm gốm tại Việt Nam.

Làng gốm Biên Hòa – Đồng Nai

Đồng Nai cũng được biết đến là một trong những cái nôi nổi tiếng của nghề gốm, với gốm Biên Hòa vang danh xa gần nhờ sự kết hợp giữa nét đẹp truyền thống của gốm Cây Mai và nghệ thuật trang trí gốm sứ từ Pháp. Khác với nhiều làng gốm ở Đồng bằng Sông Hồng, gốm Biên Hòa nổi bật với kỹ thuật khắc chìm và vẽ men, kết hợp với màu men tinh tế để cho ra đời những sản phẩm độc đáo. Những mặt hàng chủ yếu gồm chậu, bình, tượng và hình con vật. Đặc trưng của gốm Biên Hòa là loại gốm xốp với xương đất màu ngà, được nung nhẹ trên lửa, giữ nguyên vẻ đẹp mộc mạc và thuần khiết từ thuở ban đầu.

Làng gốm Cây Mai (Sài Gòn)

Làng gốm Cây Mai, ngôi làng gốm đầu tiên ở Sài Gòn, ra đời vào cuối thế kỷ 18. Gốm Cây Mai được tạo nên bởi những người thợ gốm người Hoa di cư sau cuộc chiến tranh giữa Tây Sơn và Nguyễn Ánh. Mỗi sản phẩm gốm Cây Mai mang vẻ đẹp giản dị, mộc mạc, gần gũi với đời sống của người dân Nam Bộ, được phủ men độc đáo với vẻ ngoài thô mộc nhưng lại ẩn chứa sức sống mãnh liệt.

Mặc dù làng gốm Cây Mai ngày nay đã không còn tồn tại, nhưng bạn vẫn có thể tìm thấy những sản phẩm gốm Cây Mai trong một số ngôi chùa ở quận 5 và quận 6, như những dấu ấn còn sót lại của một làng nghề từng ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân đất phương Nam.

Làng gốm Chu Đậu

Làng gốm Chu Đậu, một trong những làng nghề gốm sứ lâu đời nhất Việt Nam, nằm tại xã Thái Tân, huyện Nam Sách, Hải Dương. Ra đời vào khoảng thế kỷ 13 và phát triển rực rỡ vào thế kỷ 14, nhưng đến thế kỷ 17, gốm Chu Đậu bị mai một do chiến tranh tàn phá.

Mãi đến năm 2001, gốm Chu Đậu mới được nghiên cứu và khôi phục lại kỹ thuật, chất men và kiểu dáng, dần trở lại thời kỳ hoàng kim. Gốm Chu Đậu chịu ảnh hưởng bởi 2 nền tôn giáo chính là Phật giáo và Nho giáo, với dấu ấn của nhà Phật và bút tích của Lão Tử được các nghệ nhân cho vào các sản phẩm gốm. Sự khác biệt này tạo nên nét đặc trưng độc đáo cho gốm Chu Đậu, với kiểu dáng, màu men và hoa văn mang đậm bản sắc văn hóa thuần Việt, phản ánh nền văn minh đồng bằng châu thổ sông Hồng.

Hiện nay, gốm cổ Chu Đậu đang được lưu giữ tại 46 bảo tàng danh tiếng ở 32 quốc gia trên thế giới. Sau 400 năm thất truyền, gốm Chu Đậu đã được phục hồi vào năm 2001, ghi dấu một chặng đường phát triển đầy tự hào.

Làng gốm Phù Lãng

Gốm Phù Lãng ở Bắc Ninh được hình thành và phát triển cùng thời kỳ với gốm Bát Tràng. Tuy nhiên, làng gốm Phù Lãng tập trung chủ yếu vào sản xuất các sản phẩm gia dụng và chum vại từ đất sét đỏ. Các sản phẩm của gốm Phù Lãng được tạo hình thủ công trên bàn xoay và đặc trưng bởi lớp men nâu, nâu đen, vàng nhạt, và vàng sẫm – thường được gọi là men da lươn.

Những đặc điểm này giúp gốm Phù Lãng trở nên khác biệt so với nhiều làng nghề gốm sứ khác ở Việt Nam. Với nỗ lực khôi phục lại nghề gốm truyền thống, làng gốm Phù Lãng đã được hồi sinh. Tuy nhiên, mẫu mã sản phẩm của gốm Phù Lãng vẫn chưa đa dạng và phong phú như gốm sứ Bát Tràng.

Làng gốm Thanh hà

Ra đời muộn hơn so với Phù Lãng, với lịch sử khoảng 500 năm, làng gốm Thanh Hà tọa lạc tại Hội An vẫn nổi danh với những sản phẩm gốm sứ bền đẹp. Điểm đặc trưng của gốm Thanh Hà là thành phẩm có màu đỏ cam, nhẹ, xốp và được trang trí tinh tế bằng kỹ thuật khắc lộng. Ngày nay, khi ghé thăm làng gốm Thanh Hà, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những sản phẩm như đèn, tranh và các loại tượng trang trí.

Tiếng tăm của làng gốm Thanh Hà đã vượt qua ranh giới thời gian và không gian, dù từng trải qua nhiều biến cố và có lúc dường như bị lãng quên. Tuy nhiên, nhờ lòng đam mê và sự tận tụy của những nghệ nhân, gốm Thanh Hà đã ngày càng được phục hồi và phát triển. Đặc biệt, sau khi Hội An được UNESCO công nhận là “Di sản văn hóa thế giới,” làng gốm Thanh Hà đã trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách cả trong và ngoài nước.

Làng gốm Thổ Hà

Gốm Thổ Hà ra đời cùng thời với gốm Bát Tràng và gốm Phù Lãng, nhưng lại mang trong mình một nét độc đáo riêng: không sử dụng men. Thay vào đó, sản phẩm được nung ở nhiệt độ cao, tạo ra lớp men tự nhiên trên bề mặt, hình thành nên chất sành đặc trưng.

Gốm Thổ Hà có màu nâu sẫm hoặc tím than trầm, khi gõ tạo ra âm thanh chắc như thép gang, biểu hiện cho độ bền và khả năng giữ màu tốt theo thời gian. Nổi bật với những sản phẩm làm từ đất sét vàng, sét xanh, ít sạn và tạp chất, dễ dàng tạo hình, gốm Thổ Hà đặc biệt được yêu thích với dòng sản phẩm lu, chậu sành và gốm mộc phủ men da lươn.

Làng gốm Bàu Trúc

Làng gốm Bàu Trúc, một trong những làng gốm cổ xưa nhất khu vực Đông Nam Á, là niềm tự hào của người Chăm. Gốm Bàu Trúc gần như đã đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật gốm truyền thống, được minh chứng qua nhiều di tích khảo cổ.

Không sử dụng men, gốm Bàu Trúc mang đậm bản sắc văn hóa địa phương với những hoa văn chạm trổ độc đáo như các nét khắc vạch sóng, chấm vỏ sò, và hoa văn móng tay, tạo nên vẻ mộc mạc, gần gũi. Sản phẩm gốm có màu sắc tự nhiên của xương đất, không đồng nhất, và được nung ngoài trời bằng củi và rơm, ở nhiệt độ từ 700 – 900 độ C. Kỹ thuật nung ngoài trời này khiến lửa cháy lớn, tạo nên những sản phẩm gốm độc đáo, mỗi món đều mang một vẻ đẹp riêng biệt.

>>>Có thể bạn quan tâm: Không Gian Gốm Bát Tràng – Mang gốm sứ đến gần hơn với khách hàng

Cửa hàng bán gốm sứ Bát Tràng uy tín tại Tp.HCM

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu thêm về những làng nghề gốm gốm sứ nổi tiếng Việt Nam. Trong số đó, Bát Tràng, Đồng Nai và Bình Dương vẫn luôn là ba làng gốm phát triển mạnh mẽ nhất, lưu giữ và phát huy tinh hoa gốm sứ truyền thống. Tại Không Gian Gốm Bát Tràng, chúng tôi tự hào mang đến cho quý khách hàng những sản phẩm gốm thủ công tinh tế, kết tinh từ sự khéo léo và sáng tạo của các nghệ nhân. Hãy ghé thăm cửa hàng của chúng tôi để chiêm ngưỡng và trải nghiệm vẻ đẹp độc đáo của những tác phẩm gốm sứ truyền thống này!